Landelijke verkiezingen 2006

23-11-2006

Interview-NSS voorspelt opnieuw het best, maar Balkenende-gevoel overheerst

En weer waren het verrassende Tweede Kamerverkiezingen! Natuurlijk zijn we blij met het feit dat we opnieuw (voor de vierde achtereenvolgende keer) de beste slotpeiling hadden. Maar het aantal zetels dat we er naast zaten, was ten opzichte van de vorige keer toch wel groot. Een soort Balkenende-gevoel dus: je verliest maar je bent toch de grootste. We zijn blij met de felicitaties die we onder meer kregen van Maurice de Hond en TNS NIPO. Maar we hebben geen reden om genoegzaam achterover te leunen.

Bovendien zijn we niet gelukkig dat de toegenomen peilintensiteit en de grote verschillen tussen TNS NIPO enerzijds en Interview-NSS/De Hond anderzijds tot een overheersend gevoel van twijfel hebben geleid over de betrouwbaarheid van opiniepeilingen. De exit-polls - voorheen uitgevoerd door ons, maar dit jaar voor het eerst door Maurice de Hond en TNS NIPO - hebben de twijfel aan de kwaliteit en kwantiteit van peilingen niet weggenomen. De bureaus publiceerden een exit-poll die maar liefst twintig zetels van elkaar verschilden. En ze zaten respectievelijk 14 en 20 zetels naast de werkelijke uitslag. Met terugwerkende kracht zijn we trots op de laatste exit-poll die wij hebben uitgevoerd, in 2003. Deze verschilde toen acht zetels van de einduitslag.

Wat is er nu eigenlijk gebeurd?

Er zijn twee belangrijke ontwikkelingen die verklaren waarom we er dit jaar 14 zetels naast zaten:

• De winst van Wilders was groter dan gepeild. Voor zowel Interview-NSS als TNS Nipo en Maurice de Hond geldt dat we slechts een deel van de winst van Wilders gepeild hebben. We vrezen dat (een deel van) de aanhang van Wilders niet met onderzoek te bereiken is. Daarnaast betreft het een groep kiezers die anders vaak niet gaat stemmen. Het inschatten van de opkomstbereidheid van deze groep is een lastige zaak. Achteraf moeten we concluderen dat we die te laag hebben ingeschat.
• De bewegingen in het linkse kamp waren fors, met name tussen SP en PvdA. Doordat de SP zo naar het midden is opgeschoven, is er een aanzienlijke overlap ontstaan tussen het electoraat van beide partijen. Tegen de algemene verwachting in was het dit keer niet zo dat er op de laatste dag nog beweging in de richting van de PvdA was (de 'strategische stemmer', wij willen die uitdrukking liever een tijdje niet meer horen). Er lijkt een omgekeerde beweging te zijn ontstaan: de PvdA verloor nog wat extra en de SP kwam drie zetels hoger uit dan in onze slotpeiling. We sluiten niet uit dat de slotpeiling van TNS NIPO, waarin de SP met 32 zetels als de grote winnaar werd afgeschilderd, invloed heeft gehad op deze beweging. Mensen stemmen graag op winnaars.

Ook het komend jaar gaan we verder met het meten van de politieke voorkeur. We gaan door op de ingeslagen weg: zorgvuldig, op basis van ervaring, intersubjectief peilen, met (goed en verantwoord) gebruik van ons internetpanel én telefoon. En we blijven oproepen, net als drie jaar geleden, tot de instelling van een onafhankelijke wetenschappelijke keurmerkcommissie. Maar dan wel met wetenschappers die bereid zijn zich te verdiepen in onze onderzoeksopzet. En niet met mensen die maar wat zeggen, zoals onder meer te lezen was in artikelen van het Parool en Intermediair. Want ook dat is een beetje uit de hand gelopen: onjuiste en niet geverifieerde beweringen onder het mom van de wetenschap.

	uitslag	slotpeilingen			exit-polls
		Interview-NSS	De Hond	TNS NIPO	De Hond	TNS NIPO
cda	41	41	42	41	43	38
pvda	33	37	38	31	35	34
vvd	22	23	22	21	21	20
sp	25	23	23	32	24	30
fortuyn	0	1	0	0	0	0
groenlinks	7	7	8	5	8	6
d66	3	3	2	1	2	2
cu	6	6	6	8	5	6
sgp	2	2	2	3	2	2
pvdv	9	4	5	6	6	8
pvdd	2	2	1	2	3	2
EénNL	0	1	1	0	1	1
Totaal	150	150	150	150	150	150
aantal zetels ernaast		14	16	20	14	16
gemiddeld ernaast		1.17	1.33	1.67	1.17	1.33
aantal partijen goed		6	4	4	2	4
grootste verschil		5	5	7	3	5

---